Prowadzone od kilku lat badania archeologiczne na średniowiecznym grodzisku w Pyrzycach po raz kolejny przynoszą odkrycia o dużym znaczeniu naukowym. Najnowsze znaleziska wskazują, że historia tego miejsca jest znacznie starsza, niż dotychczas sądzono. Archeolodzy odnaleźli zabytki pochodzące sprzed około 1,6 tysiąca lat, co oznacza, że teren dzisiejszych Pyrzyc był zasiedlony i wykorzystywany na długo przed powstaniem średniowiecznego grodu.

Badania prowadzone są od 2022 roku w ramach ogólnopolskiego projektu naukowego „Chrzest Pomorza w dziejach Polski i Europy – jubileusz 900-lecia”, którego zakończenie zaplanowano na 2028 rok. Pracami na stanowisku kieruje prof. Andrzej Janowski z Ośrodka Archeologii Średniowiecza Krajów Nadbałtyckich Instytutu Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk w Szczecinie. W badaniach uczestniczą również naukowcy i studenci Uniwersytetu Szczecińskiego oraz Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.

Przez cztery sezony badawcze archeolodzy odkryli już liczne ślady funkcjonowania średniowiecznego Castrum Pirissam. Wśród znalezisk znalazły się pozostałości zabudowy i umocnień grodu, fragmenty ceramiki, monety, elementy uzbrojenia oraz przedmioty codziennego użytku. Każdy kolejny sezon pozwala lepiej poznać życie mieszkańców jednego z najważniejszych ośrodków wczesnośredniowiecznego Pomorza.

Największe emocje przyniosły jednak tegoroczne badania. Odkryto dwie niezwykle cenne fibule, czyli ozdobne zapinki służące do spinania odzieży. Pierwszą z nich jest zapinka kapturkowa typu Almgren 40/41, datowana na drugą połowę II i pierwszą połowę III wieku naszej ery. Tego typu zabytki są znane z obszaru Europy Środkowo-Wschodniej i stanowią cenne źródło wiedzy o kontaktach oraz kulturze ludności zamieszkującej te tereny niemal dwa tysiące lat temu.

Jeszcze większą wartość naukową ma drugie znalezisko – zapinka kuszowata typu Ramersdorf, pochodząca z V wieku naszej ery. To pierwszy egzemplarz tego typu odkryty na Pomorzu Zachodnim, zaledwie dziewiąty odnaleziony na terenie Polski i jeden z niewiele ponad dwudziestu znanych na świecie. Według archeologów zapinki tego rodzaju są najprawdopodobniej importami ze Skandynawii, co świadczy o dalekosiężnych kontaktach mieszkańców tych ziem już w okresie późnej starożytności.

Odkrycie oznacza, że historia osadnictwa na terenie dzisiejszych Pyrzyc sięga co najmniej kilkaset lat dalej, niż wskazywały dotychczasowe badania średniowiecznego grodu. Znaleziska potwierdzają, że miejsce to było ważnym punktem na mapie Pomorza jeszcze przed ukształtowaniem się słowiańskiego ośrodka grodowego.

Badania na pyrzyckim grodzisku potrwają jeszcze przez kilka kolejnych sezonów. Naukowcy nie ukrywają, że liczą na następne odkrycia, które pozwolą jeszcze lepiej poznać początki osadnictwa oraz rolę Pyrzyc w historii Pomorza i kontaktach tej części Europy z krajami nadbałtyckimi.